Sáng ngày 28/6, Hội nghị Quốc gia “Hành trình đến Net Zero” chính thức khai mạc với chủ đề thời sự: “Hỗ trợ kỹ thuật và tiếp cận nguồn vốn xanh”. Sự kiện thu hút sự tham dự của hàng trăm chuyên gia, doanh nghiệp và tổ chức trong nước cũng như quốc tế, cùng đối thoại thẳng thắn về thách thức lớn nhất của thế kỷ 21 – biến đổi khí hậu.
Phát biểu khai mạc, PGS.TS. Vũ Ngọc Huyên, Phó Chủ tịch Hội đồng Học viện Nông nghiệp Việt Nam, nhấn mạnh rằng mục tiêu phát thải ròng bằng không – Net Zero – không còn là lựa chọn, mà là một đòi hỏi cấp thiết, là sứ mệnh chung của toàn xã hội.
“Đây là một hành trình dài, không dễ dàng. Đòi hỏi sự thay đổi tư duy, đầu tư công nghệ và trên hết là sự chung tay của toàn thể cộng đồng – từ chính sách đến doanh nghiệp, từ tổ chức đến từng cá nhân”, ông khẳng định.
Hội nghị lần này được tổ chức như một diễn đàn mở, nơi tập hợp những bộ óc hàng đầu để chia sẻ tri thức, kinh nghiệm và các giải pháp tiên tiến nhất trong lĩnh vực tăng trưởng xanh và phát triển bền vững. Đây cũng là không gian kết nối giữa chính phủ, doanh nghiệp, nhà khoa học và các tổ chức xã hội nhằm hình thành những quan hệ hợp tác chiến lược và dự án có ảnh hưởng sâu rộng.
Việt Nam trong bức tranh phát thải toàn cầu
Tại phiên tham luận, TS. Nguyễn Sỹ Linh từ Viện Chiến lược, Chính sách nông nghiệp và môi trường trình bày tổng quan về phát thải khí nhà kính tại Việt Nam. Sau 14 năm, lượng phát thải đã tăng 2,5 lần, trong đó năng lượng là nguồn phát thải lớn nhất. Dù giảm tỷ trọng, nông nghiệp vẫn đứng thứ hai, tiếp theo là công nghiệp chế biến và chất thải.
“Nếu không có hành động quyết liệt, phát thải sẽ tiếp tục tăng đến năm 2030. Chúng ta không thể chỉ thích nghi, mà cần bắt tay cắt giảm ngay từ bây giờ”, ông cảnh báo.
Chính phủ đã sớm nắm bắt xu hướng, triển khai hàng loạt chính sách: Chiến lược quốc gia về biến đổi khí hậu đến 2050, cập nhật Đóng góp do quốc gia tự quyết định (NDC) năm 2022, và đặc biệt là các quy định về thị trường carbon thông qua Luật Bảo vệ môi trường 2020 và Nghị định 06/2022.
Mới đây, Nghị định 119/2025/NĐ-CP đặt nền móng cho việc vận hành thị trường carbon trong nước, phân bổ hạn ngạch cho các ngành then chốt như điện than, xi măng, thép, và mở rộng phạm vi kiểm kê lên hơn 2.100 cơ sở, chiếm khoảng 30% tổng phát thải quốc gia.
Theo TS. Linh, đây không chỉ là cải cách kỹ thuật mà là một cuộc chuyển biến sâu sắc trong tư duy phát triển, từ “tăng trưởng bằng mọi giá” sang “tăng trưởng bền vững và có trách nhiệm”.
Doanh nghiệp – tâm điểm chuyển đổi
Trong hành trình chuyển đổi này, doanh nghiệp được xác định là mắt xích trung tâm. Họ vừa là nguồn phát thải chính, vừa nắm trong tay nguồn lực tài chính, công nghệ và có ảnh hưởng lớn đến chuỗi cung ứng.
“Doanh nghiệp không thể đứng ngoài. Họ là người kiểm kê, là người chịu trách nhiệm hạn ngạch phát thải và nếu làm tốt, có thể tham gia thị trường carbon như một cách tạo ra giá trị mới”, TS. Linh nhận định.
Áp lực từ các thị trường quốc tế như EU, Mỹ, Nhật Bản cũng khiến doanh nghiệp Việt phải chuyển đổi hoặc bị loại khỏi chuỗi cung ứng toàn cầu. Trong bối cảnh đó, thị trường carbon trở thành công cụ linh hoạt, vừa giúp doanh nghiệp tối ưu chi phí, vừa mở ra cơ hội gia tăng nguồn thu.
Doanh nghiệp phát thải vượt hạn ngạch có thể mua tín chỉ carbon, trong khi các doanh nghiệp “xanh” có thể bán lại tín chỉ dư thừa, đồng thời tiếp cận các nguồn vốn ưu đãi như Quỹ Khí hậu xanh (GCF), Đối tác chuyển đổi năng lượng công bằng (JETP) hay các nguồn tín dụng xanh trong nước.
Hợp tác – Nền tảng cho phát triển bền vững
Nhiều tập đoàn lớn và doanh nghiệp nông nghiệp đã chủ động chia sẻ kinh nghiệm giảm phát thải, khẳng định sự chuyển động nội tại của nền kinh tế, thay vì chỉ chờ chính sách. Họ đã và đang bước vào cuộc chơi Net Zero bằng chính nội lực của mình.
TS. Hoàng Hiệp, Viện trưởng Viện Nghiên cứu Tăng trưởng xanh, Trưởng ban tổ chức chương trình “Vì Môi trường xanh Quốc gia” đánh giá: “Giá trị lớn nhất của hội nghị không nằm ở các bài phát biểu, mà là tinh thần hợp tác mạnh mẽ và chưa từng có giữa các bên. Đây là nơi hội tụ của trí tuệ, tâm huyết và khát vọng cho một Việt Nam phát triển bền vững”.
Ông kêu gọi biến tinh thần đó thành hành động cụ thể: biến ý tưởng thành dự án, biến cam kết thành kết quả đo lường được, đồng thời khẳng định vai trò của Ban tổ chức là cầu nối lâu dài giữa nhà hoạch định chính sách và doanh nghiệp, giữa chuyên gia và nhà đầu tư – từ đó tìm kiếm nguồn lực kỹ thuật và tài chính để hiện thực hóa các sáng kiến Net Zero.
Bên lề hội nghị, không khí thảo luận sôi nổi giữa doanh nghiệp, chuyên gia và tổ chức đã tạo ra những hợp tác thiết thực. Một trong những kết quả nổi bật là biên bản ghi nhớ hợp tác giữa Viện Nghiên cứu Tăng trưởng xanh với Công ty CP Tập đoàn Mai Hoa và Công ty CP Sản xuất & Xuất khẩu Quế hồi Việt Nam.
